Cảnh đẹp Phú yên: Gành đá đĩa

Lê Hoàng Cư
Đứng trên cao nhìn xuống, chúng ta cứ ngỡ có ai đó chơi khăm đã lấy những cây trụ điện cao thế của Mai Sơn đóng hết xuống mép nước...

Trong bài viết này, tôi sẽ giới thiệu với ACE lớp Lý chúng ta một cảnh đẹp của Phú Yên: Gành Đá Đĩa.

Phú Yên có nhiều cảnh đẹp như Vịnh Vân Phong, Mũi Điện – trước đây người ta cho là Mũi Cực Đông trên đất liền của Vietnam, Gành Đá Đĩa…

Nếu các bạn đánh từ khóa hexagon stone (đá sáu cạnh) và tìm kiếm trên Google thì sẽ biết được 3 nơi trên thế giới có di sản thiên nhiên tuyệt đẹp này: Gành đá Giant’s Causeway ở Bắc Ai Len (Northern Ireland), Gành đá Jusangjeoli ở đảo Jeju, Hàn Quốc và Gành Đá Đĩa ở Phú Yên.

Khoảng 50 đến 60 triệu năm trước, trong thời kỳ đầu của kỷ nguyên thứ ba, bề mặt của trái đất chưa định hình rõ rệt như bây giờ, hoạt động của núi lửa thời kỳ này rất mạnh mẽ. các dòng dung nham phun trào liên tục, núi và các cao nguyên hình thành trong kỷ nguyên này. Sau khi phun trào ra ngoài bề mặt, các dòng dung nham sẽ nguội dần. Trong một số điều kiện dẫn đến sự nguội lại này xảy ra nhanh như khi gặp nước chẳng hạn, dung nham sẽ co rút theo chiều dọc và có hình dáng 5 hoặc 6 cạnh giống như hiện tượng co lại của các bãi bùn khô mà ta thường thấy. Đứng trên cao nhìn xuống, chúng ta cứ ngỡ có ai đó chơi khăm đã lấy những cây trụ diện cao thế của Mai Sơn đóng hết xuống mép nước. Giải thích về sự hình thành của các gành đá lục giác này người ta thấy cả 3 gành đá này đều nằm sát bờ biển, sau khi dung nham phun trào, gặp nước sẽ nguội rất nhanh, hình thành các khối đá có hình 5 hoặc 6 cạnh mà ta thấy ở các nơi này. Đúng là một kiệt tác của thiên nhiên với kiến tạo địa hình độc đáo. Nhìn tổng thể, từ trên xuống, những gành đá này trông giống như những tổ ong khổng lồ nằm ngay mép nước.

Theo lý thuyết, song song với sự hình thành gành đá lục giác sẽ còn có các hang núi lửa hoặc còn gọi là hang dung nham (lava tube). Sau khi phun trào dung nham, do gặp nước, các hang này cũng bị nguội lại nhanh và hình thành các hang dung nham như đã nói. Sự khác biệt, cũng là điều thắc mắc của rất nhiều nhà địa chất học là không tìm thấy hang dung nham ở Phú Yên, trong khi Giant’s Causeway và Jusangjeoli có các hang dung nham rất đẹp. Có lẽ đâu đó dưới lòng đất ngay cạnh gành đá, một hang dung nham đang chờ mọi người khám phá.

1-Giant’s Causeway – Bắc Ailen:

 

Gành đá Giant’s Causeway, Bắc Ai Len

Giant’s Causeway nằm ở bờ biển Đông Bắc của Bắc Ai Len, cách thành phố Bushmills khoảng 5km về phía Đông Bắc. Được công nhận là di sản thế giới năm 1986, một năm sau Bộ Môi Trường Bắc Ai Len chọn làm Khu Bảo Tồn Quốc Gia. Năm 2005, nó được vinh danh là kỳ quan thiên nhiên lớn thứ tư của Liên Hiệp Anh do độc giả của Radio Times bình chọn. Các cột đá phần nhiều có hình dáng 6 cạnh, tuy nhiên cũng có một số cột đá có 4, 5, 7 hoặc 8 cạnh. Các cột đá này nằm sát cạnh nhau tạo thành một vách đá cao hơn 12m và chạy dài xuống dưới nước.

Theo những người có cơ hội đến cả 3 nơi có gành đá đĩa; Giant’s Causeway là gành đá đẹp và lớn nhất. Tuy nhiên, cũng là nơi khó đến nhất. Từ Belfast, bạn có thể chọn xe lửa tuyến Belfast-Derry của Công ty Hỏa xa Bắc Ai Len đến Coleraine mất khoảng 6 tiếng sau đó chuyển qua xe lửa tuyến Coleraine-Portrush đi Portrush. Từ Portrush bạn có thể chọn tuyến xe bus Ulsterbus hoặc đi bộ hoặc đạp xe khoảng 10 cây số để đến Giant’s Causeway. Nhiều người chọn đạp xe hoặc đi bộ vì quang cảnh từ Portrush đến Giant’s Causeway cực kỳ đẹp.

2-Jusangjeoli- đảo Jeju, Hàn Quốc:

Du khách đến đảo Jeju, ngoài việc đi thăm quan một số thắng cảnh đẹp như thác Cheonjiy, thác Cheonpjeyeon, núi lửa Hallasan… hoặc các làng truyền thống của người dân đảo Jeju thì thường được dẫn đi thăm Gành đá Jusangjeoli, nằm ở bờ biển phía Đông Nam của đảo Jeju. Theo tôi, tuy không to và đẹp bằng gành đá Giant’s Causeway nhưng gành đá Jusangjeoli lớn và đẹp hơn Gành đá Phú Yên. Một điều dễ nhận thấy nhất đó là người Hàn Quốc bảo quản di tích và thắng cảnh của họ rất tốt. Du khách chỉ có thể đi trên những con đường được làm bằng gỗ chạy dọc theo các gành đá, không được tiếp cận hoặc vứt rác xuống gành đá.

Gành đá đĩa Jusangjeoli – đảo Jeju, Hàn Quốc


 

3-Gành Đá Đĩa - Phú Yên:

Từ thành phố Tuy Hòa, chạy xe ra hướng Bắc khoảng 40km; gần hết địa phận thị trấn Chí Thạnh rẽ phải về hướng biển, đi thêm khoảng 10km nữa qua những thôn xóm bình yên với những ngôi nhà có kiến trúc bệ nền bằng đá xếp chồng lên nhau, ra tới biển sẽ gặp một bãi giữ xe. Sau khi gửi xe, men theo lối mòn khoảng 40-50m sẽ thấy gành Đá trải dài hơn 200m, trườn từ đất liền ra biển. Nhìn từ trên bãi giữ xe, gành đá trông giống như một tổ ong hình cánh quạt với những cột đá dựng đứng liền khít nhau, bề mặt có hình lục giác hoặc ngũ giác giống như những chiếc dĩa, nên dân gian gọi là gành đá đĩa.

Nếu ai đã từng đến gành đá Giant’s Causeway hoặc Jusangjeoli sẽ thấy “thương” cho Gành Đá Đĩa Phú Yên. Có thể dân địa phương không biết hết được giá trị của di sản thiên nhiên này, nhưng đến các nhà quản lý, trong đó cần phải nói đến các nhà quản lý du lịch mà cũng không thấy được giá trị của nó thì cũng buồn cho một di sản trời cho. Như tôi đã nói ở trên; trên thế giới chỉ có 3 nơi có gành đá như ở Phú Yên, người ta đã đưa nó vào di sản thiên nhiên và coi như một báu vật quốc gia, có luật bảo tồn hẳn hoi và tổ chức cho khách tham quan một cách bài bản như Giant’s Causeway hoặc Jusangjeoli đang làm. Ở Gành Đá Đĩa Phú Yên, chúng ta sẽ không thấy một công ty hoặc một tổ chức nào đứng ra quản lý và bảo tồn. Dân địa phương vô tư neo đậu thuyền bè, phơi lưới, ngư cụ. Khách tham quan thì vô tư dẫm đạp và xả rác ngay trên gành đá.

Hy vọng, chính quyền tỉnh Phú Yên sẽ nhìn ra vấn đề và có kế hoạch khai thác và bảo tồn di sản thiên nhiên này trước khi con người làm cho nó biến mất.

Riêng ACE Lý chúng ta sang năm nếu có tổ chức đi thăm quan Gành Đá Đĩa thì tôi đề nghị tổ chức hai hoặc ba nhóm đi tìm hang dung nham, theo như khẳng định của các nhà địa chất học thì miệng dung nham nằm đâu đó gần Gành Đá. Có thể nằm dưới nước chăng?

 

Gành Đá Đĩa – Phú Yên

Hẹn gặp ở Phú Yên 2015 :)

 

Lê Hoàng Cư

Sài Gòn, 12/8/2014

 
Bình luận
Lê Vĩnh Vinh nói có lý quá! Mình đã thấy điều này qua đợt đi BMT vừa rồi với những Buôn Đôn, Drây Sáp,... Vậy, nhân đây kêu gọi các bạn, đặc biệt các bạn đang sống tại Phú Yên, có những giới thiệu về các địa danh tại Phú Yên bằng trải nghiệm thực tế chứ không phải lấy từ Internet. Qua đó, anh em đọc rồi góp ý xây dựng chương trình Phú Yên 2015 (sở dĩ mình cứ gọi là Phú Yên 2015 chứ không gọi là Tuy Hòa 2015 vì rất có thể sẽ là Sông Cầu 2015). Kể ra bây giờ nói chuyện 2015 là hơi sớm nhưng nên nhớ đặc thù của Lý K1 là cãi nhau hăng lắm. Với lại bài về BMT cũng khá nhiều rồi!
Lê Khắc Trạch

Tui có mấy anh bạn cùng học phổ thông đến thăm Đà Lạt và xin tư vấn về chỗ đi thăm thú. Mấy ông bạn này trố mắt khi tui nói là lỡ đến đây rồi thì ra quán ngồi nhậu rồi đi hát...

Hãy để các "thắng cảnh" Cam Ly, Than Thở, Thung lũng Tình yêu ở đúng chổ của nó: trong thơ, trong nhạc, và trong trí tưởng tượng của mọi người. Sau một chầu tuý luý, bạn sẽ thấy Cam Ly hiện lên đẹp như thế nào trong Đà Lạt Hoàng Hôn...

Mấy ông bạn này không tin tui nên cứ đi cho bằng được. Và kết cục thì ai đã đến đó rồi đều biết ! Hy vọng Ghềnh Đá Đĩa, Đầm Ô Loan,...không như Cam Ly, Than Thở!

 

Le Vinh

Hội đồng khoa học địa chất thế giới đồng thuận trao cho Cụ Cư bằng "THẠC SĨ ĐĨA" do có đóng góp to lớn cho nền khoa học địa chất về ghềnh đá và những khuyến nghị với Tỉnh Uỷ, UB tỉnh Phú Yên về việc bảo tồn di sản thiên nhiên. Khuyến nghị sẽ được trao tận tay tới ngài Phó ban tổ chức TÔ VĂN TRÍ.

Tô Kim Hải
Gửi bình luận
Họ và tên:
Email
Nội dung: *
Mã kiểm tra:
Nhập mã kiểm tra: *